Hiperbarik oksijen tedavisi (HBO) basınç odası içine alınan hastaya %100 oksijen solutulması esasına dayanan bir tedavidir. Yüksek basınçta solunarak dokulara taşınan oksijen doku hipoksisinin yol açtığı bir çok patolojide tedavi edici özellik taşır. 

Hiperbarik oksijen tedavisi sırasında basınç artışı ile gaz volümlerinin azalması sonucunda hastalığa neden olan gaz kabarcıklarının küçülmesi sağlanarak dekompresyon hastalığında ve gaz embolisinde sağaltıcı etki sağlanır. 

Tedavi sırasında çözünen oksijen miktarının artışı ile çok yönlü etkiler sağlanır. Bunlar; 

Antihipoksik etki: HBO uygulaması sırasında başta kan olmak üzere, vücut sıvı ve dokularında yüksek oranda oksijenin çözünmesine bağlıdır. Dokuda oksijen eksikliğine yol açan akut travmatik iskemiler, infeksiyonlar, yara iyileşmesinin geciktiği durumlar, periferik damar hastalıkları, ani işitme kaybı, retinal arter oklüzyonunda HBO doku hipoksisini önleyerek sağaltıcı etkiler sağlar.   

Antiödem etki: Oksijenin vazokonstriktif etkisiyle total perfüzyonun azalır. Ayrıca, hipoksi nedeniyle artan kapiller geçirgenlik HBO sayesinde düzenlenir ve ekstravasküler kompartmana sıvı geçişi önlenir. Böylece ödem geriler. Crush yaralanması, kompartman sendromu, reperfüzyon hasarı, beyin ödemi, yanık gibi patolojilerde antiödem etki büyük önem kazanır. 

Antitoksik etki: HBO clostridium cinsi bakterilerin ekzotoksin üretimini inhibe ederek gazlı gangrende yaşam kurtarıcı etkiye sahiptir. Ayrıca başta karbonmonoksit zehirlenmesi olmak üzere siyanid, hidrojen sülfid ve karbontetraklörür zehirlenmelerinde ana tedavi ajanı olarak kullanılır. 

Antibakteriyel etki: HBO mutlak ve fakültatif anaeroblar ile mikroaerofilik aeroblar üzerine bakterisid, diğer bazı mikroorganizmalara ise bakteriostatik etkilere sahiptir. Anaerobların oksijen savunma sistemlerinin olmayışı ya da HBO ile sağlanan düzeydeki oksijene yetersiz gelişi bakterisitik etkinin en önemli nedenidir. HBO bu doğrudan etkinin yanı sıra, konak savunma faktörleri üzerine sağladığı etkilerle de antibiyotik gibi davranır. Nötrofillerin oksidatif burst ile aerob bakterileri öldürme kapasitesini arttırır, monosit ve makrofajların fonksiyonları doku oksijeninin normalleşmesiyle optimal düzeye ulaşır. HBO ayrıca bazı antibiyotiklerle, örneğin aminoglikozidlerle sinerjistik etkiye sahiptir. 

HBO’nun antibakteriyel etkilerinden İnfekte kronik yaralarda, gazlı gangreni, fournier gangren ve nekrotizan fassit gibi nekrotizan yumuşak doku infeksiyonlarında, kronik osteomiyelitte, anaerobik mantar infeksiyonlarında yararlanılır.  

Yara iyileşmesi üzerine etkisi: HBO’nun sellüler hipoksi nedeniyle bozulmuş olan yara iyileşmesi üzerine etkisini; fibroblastik aktivite, kollagen üretimi ve neovaskülarizasyonun artışı, epitelizasyonun desteklenmesi, osteoblastik ve osteoklastik aktivitenin optimizasyonu ile osteogenezin artışı şeklinde özetlemek mümkündür. Kronik yaralarda doku hipoksisi, ödem ve infeksiyon ana patolojilerdir. Sık gözlenen infeksiyon kontrolüne HBO ek yarar sağlar. 

HBO’nun yara iyileşmesi üzerine etkilerinden diyabetik ayak, arteriyel veya venöz damar hastalıklarına bağlı ülserasyonlar, osteoradyonekroz, enterit, miyelit, hemorajik sistit gibi radyasyon hasarları, adriamisin başta olmak üzere ekstravazasyonlar, kronik osteomiyelit, kaynamayan fraktürler ve aseptik nekrozlarda faydalanılır. 

HBO iskemiyi giderir, iyileşmeyi hızlendırır, tedevi maliyetini düşürür!

HBOT dekompresyon hastalığı ve gaz embolisinde ana tedavidir. Tedavi sırasındaki basınç artışı ile hastalığa neden olan gaz kabarcıklarının küçülmesi ve klinik düzelme sağlanır.